„Przewidywanie kolejnego kroku” - rozmowa z dr Markiem Sucharem, autorem książki „Modele kariery. Przewidywanie kolejnego kroku”,wydanej właśnie nakładem wydawnictwa C.H.Beck

pracorama: Podtytuł Pana najnowszej książki brzmi intrygująco:
„Przewidywanie kolejnego kroku”. O co w nim chodzi?

MS: Książka ta przedstawia opartą na wynikach prowadzonych przeze mnie od 2005 roku badań empirycznych, metodę analizy danych biograficznych. Można traktować ją jako podręcznik lub poradnik dla specjalistów z zakresu poradnictwa zawodowego i coachingu, a przede wszystkimi rekrutacji, czyli dla tych, którzy zajmują się oceną przydatności zawodowej kandydatów na różne stanowiska.

pracorama: Czyli ,że chodzi o przewidywanie kolejnego kroku w karierze zawodowej?

MS: Tak, i zasadniczo jest ona po prostu poradnikiem mającym pomóc w analizie danych biograficznych, ale chciałbym także zachęcić Czytelników do wspólnej refleksji nad fenomenem „kariery zawodowej”, rozumianej jako sekwencja zdarzeń w życiu jednostki, wiążących się z jej aktywnością zawodową.

pracorama: Czego dotyczyć ma ta refleksja?

MS: Chodzi o to, czy na podstawie przeszłych doświadczeń zawodowych można przewidywać jak będą się układały zawodowe koleje losu danej osoby w przyszłości.

pracorama: Czy to znaczy, że nasze życie zdeterminowane jest przez zewnętrzne okoliczności, i że tylko w niewielkim stopniu jesteśmy w stanie aktywnie wpływać na jego przebieg i dokonywać w nim zmian?

MS: Nie, gdyż te poglądy odnoszą się wyłącznie do zawodowej sfery życia. Uogólnienie ich na jego inne obszary, byłoby moim zdaniem nieuzasadnione. Pamiętajmy, że zawodowa sfera naszego życia jest (w odróżnieniu od innych jego obszarów) mocno ustrukturowana. Zachowania z nią związane podlegają standaryzacji, ujęte są w reguły, przepisy. Praca zawodowa polega, jak twierdzą socjologowie i psychologowie, na odgrywaniu ról zawodowych, których scenariusze wynikają z logiki struktur organizacyjnych, w których działamy jako pracownicy. Role te określają wyjściowe wymagania wobec tych, którzy mają je pełnić, a także z różną szczegółowością definiującą obowiązki, zakres odpowiedzialności
i scenariusze zawodowych działań. Zawierają w sobie one także przesłanki dotyczące trajektorii rozwoju zawodowego (pewne funkcje można pełnić pod warunkiem uprzedniego pełnienia innych funkcji, posiadania określonych doświadczeń lub kwalifikacji).

pracorama: No tak, w tym sensie mechanizmy rządzące rozwojem zawodowym są o wiele bardziej deterministyczne niż mechanizmy rządzące życiem jako takim.

MS: Jestem głęboko przekonany, że w życiu zawodowym „przeszłość jest wstępem do przyszłości”. W poglądzie tym utwierdziło mnie doświadczenie tysięcy rozmów kwalifikacyjnych z kandydatami na różne stanowiska, które przeprowadziłem w ciągu ostatnich dwudziestu lat.

pracorama: A czy w przebiegu kariery da się zaobserwować jakieś ogólne prawidłowości, dzięki którym dałoby się zidentyfikować modele karier, wedle których układa się przebieg życia zawodowego poszczególnych osób?

MS: Koncepcja takiej typologii modeli kariery opartej na empirycznych przesłankach przedstawiona jest właśnie w książce i dlatego jej tytuł brzmi „Modele kariery”. Udało nam się wyróżnić 24 podstawowe modele kariery. Dzięki diagnozie, jaki jest model kariery danej osoby, możemy między innymi przewidywać z pewnym prawdopodobieństwem, jak będzie przebiegało czyjeś życie zawodowe w przyszłości.

pracorama: Dziękujemy bardzo za rozmowę.